1. نقدی بر الگوی امتداد حال در آینده‌پژوهی؛ نمونه‌پژوهی: تحریم های امریکا علیه ایران تا 2022

سیدرضا موسوی نیا

دوره 9، شماره 35 ، زمستان 1399، ، صفحه 9-35

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2020.50289.2464

چکیده
    مسئله اصلی در این مقاله معرفی، نقد و آسیب‌شناسی الگوی امتداد حال در آینده‌پژوهی است. عموم مطالعات آینده‌پژوهی با تمرکز بر روندها و رویدادهای گذشته و حال و ابتناء تصورات بر گذشته و حال، نااندیشیده‌ها، آینده‌های آشنا و پیش‌بینی نبوغ‌آمیز را در چرخه آینده‌سازی وارد نمی‌کند. این در حالی است که رقابت، پیچیدگی، تناقض، آشوب، ...  بیشتر

3. دیالکتیک دمکراسی و توسعه و نسبت آن با کنش سیاسی قومیتها در ایران

مهدی عبدالهی ضیاءالدینی؛ علی مرشدی زاد

دوره 9، شماره 35 ، زمستان 1399، ، صفحه 165-198

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2020.44292.2343

چکیده
  مسئله اصلی پژوهش تبیین علل ظهور و بروز کنش‌های سیاسی قومی در وضعیت‌های مختلف حکمرانی در ایران با تاکید بر دیالکتیک دمکراسی و توسعه است که در ضمن آن، وضعیت مطلوب و مساعد تعامل دولت و قومیت‌ها مشخص شده و عملکرد آنان در مقاطع مختلف زمانی سنجیده می‌شود. روش پژوهش، کیفی از نوع مقایسه‌ای-تاریخی است که از چهارچوب نظری جنبش‌های اجتماعی ...  بیشتر

4. تبیین کاستی های صدور انقلاب اسلامی به کشورهای آسیای میانه بر اساس نظریه پخش

علی باقری دولت ابادی

دوره 9، شماره 32 ، بهار 1399، ، صفحه 67-92

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.37755.2164

چکیده
  پیروزی انقلاب اسلامی ایران بازتاب­های گسترده­ای در منطقه و جهان به همراه داشت.علی‌رغم اینکه بیشترین تاثیر انقلاب اسلامی در سطح منطقه و همسایگان ایران اتفاق افتاد، شواهد گویای آن است که میزان اثرگذاری انقلاب ایران بر کشورهای آسیای­میانه محدود بوده است. این درحالی است که مردمان این منطقه همگی مسلمان بوده و برخی به لحاظ زبانی ...  بیشتر

5. راهبردهای دیپلماسی تأمین حقابه رودخانه هیرمند

روح اله اسلامی؛ رضا سرحدی؛ مهدی فیضی

دوره 8، شماره 30 ، پاییز 1398، ، صفحه 71-102

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.32981.2020

چکیده
  رودخانه‌های مرزی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوارض طبیعی همواره منشأ اختلافات بسیاری در روابط بین دولت‌ها محسوب می‌شوند. رودخانه هیرمند به‌عنوان شریان اصلی دریاچه هامون، رودخانه مرزی ایران و افغانستان است که سبب بسیاری از مجادلات مرزی از ابتدای مرزبندی مشخص بین این دو کشور تا به امروز بوده است. عدم پایبندی افغانستان به قرارداد ...  بیشتر

6. مهاجران ایرانی در کویت و تاثیر آنها بر روابط دو کشور

ابراهیم عباسی؛ شبنم اکبری

دوره 8، شماره 29 ، تابستان 1398، ، صفحه 111-142

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.25411.1887

چکیده
  مهاجرت پدیده مهم قرن گذشته و امروز در خاورمیانه است. این پدیده متاثر از عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بوده و تاثیرات مهمی بر کشورها برجا می‌گذارد. سؤال این مقاله، چرایی مهاجرت ایرانیان به کویت، جایگاه آنها و تاثیر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آنها بر روابط دو کشور است؟ فرضیه اصلی آن است که علت مهاجرت ایرانیان را از دهه1340 می‌توان بر اساس ...  بیشتر

7. بررسی جایگاه توسعه سیاسی در برنامه های توسعه جمهوری اسلامی ایران

قاسم میسایی؛ فائز دین پرست؛ عباس تقی پور

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1398، ، صفحه 155-184

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.29919.1898

چکیده
  موضوع این نوشتار بررسی جایگاه توسعه سیاسی در برنامه‌های توسعه ج.ا.ا است. ضمن این که توسعه؛ یک مفهوم کلی و تقسیم ناپذیر است. در این جا صرفاً در مقام تحقیق به بررسی جداگانه بعد سیاسی آن پرداخته می‌شود. بدین منظور با توجه به نظریات موجود، مفهوم توسعه سیاسی شاخص‌سازی می‌شود و به سوال ذیل پرداخته می‌شود: توسعه سیاسی چه جایگاهی در برنامه‌های ...  بیشتر

8. الگوی رفتاری جمهوری اسلامی ایران در مدیریت بحران سوریه

مهدیه حیدری؛ حسین دهشیار

دوره 8، شماره 28 ، بهار 1398، ، صفحه 185-206

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.36405.2136

چکیده
  جدی ترین تهدیدی که در یک بحران  بین الملل از سوی هر یک از بازیگران  درگیر در بحران ادراک می‌شود، تهدید ارزش‌های اساسی  آنهاست. این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی، به دنبال فهم الگوی رفتاری ایران در مدیریت بحران سوریه است. بنابراین پرسش اصلی پژوهش این است که چرا ایران حداکثر خشونت را برای مدیریت بحران سوریه بکار برده است؟ پاسخ ...  بیشتر

9. کارکرد احزاب سیاسی در تنظیم روابط قوای حاکم؛ مطالعه تطبیقی نظام‌های انگلستان، آمریکا و ایران

فایقه چلبی؛ رجب ایزدی؛ کمال الدین هریسی نژاد

دوره 7، شماره 27 ، زمستان 1397، ، صفحه 35-65

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2019.26376.1787

چکیده
  احزاب سیاسی در نظام‌های مردم‌سالار با سازمان‌دهی قدرت سیاسی، بسیج نیروهای مردمی و تنظیم روابط قوای حاکم از نهادهای میانی حکومت‌های دموکراتیک محسوب می‌شوند. کارکرد احزاب به مرحله رقابت‌های انتخاباتی منحصر نمی‌شود؛ بلکه در تنظیم روابط قوای حاکم، نقش مهمی را عهده‌دار هستند؛ نفوذ احزاب در تعاملات قوه مقننه و مجریه در تفکیک قوای ...  بیشتر

10. گفتمان هویت ملی جریان سوسیالسیم قبل و بعد از انقلاب ‌اسلامی؛ با تطبیق اندیشه‌ کیانوری و بشیریه

علیرضا کلانترمهرجردی؛ محمد باقر خرمشاد

دوره 7، شماره 26 ، پاییز 1397، ، صفحه 9-41

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.18712.1528

چکیده
  مساله هویت، عمری به درازای حیات و خلقت آدمی دارد. در واقع انسان تنها موجودی است که بدون درک از چیستی و کیستی خود نمی‌تواند حیات و تداوم داشته باشد. با این حال همواره در سایه روش‌های مختلف تبیین این مفهوم است که می‌توان سخنی از هویت ملی به میان آورد. هویت‌ها، به مثابه شالوده‌ها و سازه‌های اجتماعی در فرایند شالوده‌ریزی یا سازه‌گرایی ...  بیشتر

11. واکاوی عوامل اقتصادی- امنیتی واگرایی روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان 2000 تا 2016

میترا راه نجات؛ حسن کبیری

دوره 7، شماره 25 ، تابستان 1397، ، صفحه 95-123

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.28586.1853

چکیده
  آذربایجان از جمله کشورهای قفقاز جنوبی است که به دلیل ویژگی‌های خاص ژئوپلتیکی و ژئواکونومیکی برای ایران از اهمیت خاصی برخوردار است. علی‌رغم وجود زمینه‌های متعدد همگرایی میان ایران و آذربایجان، بیشتر شاهد واگرایی میان دو کشور بوده‌ایم. پرسش این است که در فاصله زمانی 2000 تا 2016 چه عواملی بر واگرایی روابط ایران و آذربایجان مؤثر بوده ...  بیشتر

12. انگاره همبستگی قومیت بلوچ پاکستان و تأثیرات آن بر قومیت بلوچ در شرق ایران

سید یوسف قرشی؛ هادی صادقی اول

دوره 7، شماره 25 ، تابستان 1397، ، صفحه 199-220

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.18258.1511

چکیده
  بررسی ابعاد مختلف ملی‌گراییِ بلوچ پاکستان و تأثیر آنان بر قومِ بلوچِ ساکن در استان سیستان و بلوچستان موضوع این نوشتار است. اهمیت این مسئله در آن است که از یک‌سو مناطق مرزی ایران هماره آبستن تحولات ژرف فکری، دینی، قومیتی و بعضاً امنیتی بوده و از دیگرسو، در مرزهای شرقی و جنوبشرقی ایران، کشور پاکستان قرار گرفته که در آن، جریانات عمیق ...  بیشتر

13. تحلیل نقش آموزش عالی در روابط سیاسی ایران و اتحادیه ی اروپا با رویکرد برساخت گرایی

مصطفی رشیدی؛ فتحعلی خانمحمدپور؛ بهادر زارعی

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1397، ، صفحه 39-65

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.19824.1565

چکیده
  روابط دولت­ها در گذشته بیش­تر مبتنی بر ابزارهای نظامی و قدرت سخت بوده است. امروزه فرهنگ و قدرت نرم به عنوان یک شاخص مهم در توسعه روابط بین دولت­ها نقش بازی می­کند. دولت­ها در عصر جدید به دنبال آنند تا از ابزارهای متفاوت برای برقراری دیپلماسی کارا استفاده نمایند. امروزه کشوری از دیپلماسی موفق برخوردار است که با گسترش ابزارهای ...  بیشتر

14. ارزیابی وضعیت دانش سیاسی در ایران

فائز دین پرست؛ ساناز کرمی

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1397، ، صفحه 67-93

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.1142.1526

چکیده
    موضوع این مقاله ارزیابی وضعیت دانش سیاسی در ایران از منظر دانشوران این رشته است. پیشینه طولانی علوم سیاسی در ایران و طرح آموزه تحول در علوم انسانی، شناخت انتقادی وضعیت موجود این شاخه معرفت را ضروری می­کند. جامعه این پژوهش که با روش فراترکیب و با هدف ارائه یک تصویر جامع از دیدگاه­های موجود صاحبنظران انجام شده است، مقالات و آثار ...  بیشتر

15. پیوند کد و ژنگان ژئوپلیتیک در سیاست خارجی: مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی

محمدجواد فتحی؛ مجتبی عبدخدایی؛ صارم شیراوند

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1397، ، صفحه 125-156

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.21444.1609

چکیده
      بهره‌گیری از مفاهیم سایر علوم، گاه می‌تواند در فهم بهتر مناسبات سیاسی و بین‌المللی راه‌گشای پژوهشگران باشد. یکی از بهره‌های مفهومی که در منظومه ژئوپلیتیک کاربرد یافته است، مفهوم «کد» و «ژنوم» ژئوپلیتیک است. ژنوم ژئوپلیتیک، نقشه ژنتیک سیاست هر کشور است که رفتار کشورها را در عرصه داخلی و بویژه خارجی تحت تأثیر ...  بیشتر

16. گذار در سیستم‌های بین المللی پیچیده – آشوبی: ایران

فرهاد قاسمی

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1397، ، صفحه 157-190

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.18582.1524

چکیده
  تکامل سیستم­های بین­الملل  خطی- سنتی  و شکل­گیری سیستم‌های پیچیده و آشوبی، الگوی گذار قدرت سنتی را تغییر داده است و این تغییر در گذار سیستمی  نیاز به دستگاه تحلیلی نوینی در قالب نظریه پیچیدگی و آشوب دارد که ادبیات موجود در روابط بین­الملل به آن نپرداخته­اند. از سوی دیگر ایران نیز از جمله کشورهای است که به دلیل کانونیت ...  بیشتر

17. تبیین رابطه هویت اسلامی و سیاست امنیتی ایران در عراق و سوریه با روش تحلیل اسنادی

محسن بیات؛ ابراهیم طاهری؛ مهدی ذوالفقاری

دوره 7، شماره 24 ، بهار 1397، ، صفحه 215-243

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.17627.1541

چکیده
  سیاست امنیتی ایران در عراق و سوریه با تکیه بر سازماندهی و آموزش نیروهای شبه نظامی، اعزام مشاوران بلندپایه و نقش­آفرینی مستقیم، متمایز و منحصر به فرد شده است. این سیاست مورد توجه محافل سیاسی و علمی قرار گرفته و پرسش­های مهمی در مورد چرایی آن مطرح شده است؛ چرا ایران در کشورهایی همانند سوریه و عراق سیاست امنیتی متفاوتی دارد؟ در پاسخ ...  بیشتر

18. بررسی پارامترهای سیاسی-امنیتی موثر بر افزایش وابستگی ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان به ایران؛ با تاکید بر منطقه‌ی خودمختار نخجوان

هادی اعظمی؛ محسن سلطانی

دوره 6، شماره 23 ، زمستان 1396، ، صفحه 107-131

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.15608.1449

چکیده
  وابستگی کشورها به همدیگر در عرصه­های مختلف، بر وزن ژئوپلیتیکی و نوع رفتار آنها در عرصه بین­المللی تاثیر فراوانی دارد. جمهوری خودمختار نخجوان به‌عنوان بخشی از کشور آذربایجان، توسط دالان زنگزورمگری ارمنستان از سرزمین مادری جدا افتاده است و پس از جنگ قره­باغ، تنها راه ارتباط زمینی بین نخجوان و جمهوری آذربایجان، استفاده از خاک ...  بیشتر

19. امکان کاربرد الگوی تنش زدایی آمریکا - کوبا در روابط ایران و آمریکا

جلیل بیات؛ محسن اسلامی

دوره 6، شماره 23 ، زمستان 1396، ، صفحه 133-160

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2018.13811.1399

چکیده
  در هفدهم دسامبر ۲۰۱۴ خبر از سرگیری روابط امریکا و کوبا به مهمترین خبر سیاسی جهان در طول چند دهه اخیر تبدیل شد. در این میان برخی پژوهشگران از امکان تکرار این تجربه برای روابط ایران - امریکا سخن گفتند. وجود برخی شباهت‌ها میان ایران و کوبا همچون حکومت‌های انقلابی، امریکاستیزی، تحت تحریم قرار گرفتن از سوی امریکا این گزاره را تقویت می‌کند. ...  بیشتر

20. واکاوی تاثیر تروریسم بر هژمونی و قدرت منطقه‌ای ایران

شهروز شریعتی؛ بهنام وکیلی

دوره 6، شماره 22 ، پاییز 1396، ، صفحه 41-67

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2017.15459.1440

چکیده
  تثبیت نظام جمهوری اسلامیایران و کاهش آشکار تهدید تروریسم در داخل کشور می‌تواند منجر به این باور ‌شود که رشد تروریسم و تعدد گروه‌های تروریستی در اطراف مرزهای ایران تا زمانی که گروه‌های مذکور وارد خاک ایران نشده‌اند، تهدیدی جدی علیه امنیت ملی کشور محسوب نمی‌شود و درگیری با گروه‌های موصوف در بیرون مرزها برخلاف منافع ملی است. این ...  بیشتر

21. علل گسترش روابط استراتژیک ایران با سوریه از حمله آمریکا به عراق تا آغاز بحران در سوریه (2011-2003)

علی اسمعیلی؛ احمد جانسیز

دوره 6، شماره 21 ، تابستان 1396، ، صفحه 151-174

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2017.11219.1314

چکیده
  اتحاد استراتژیک ایران و سوریه از جمله اتحادهای دیرپای منطقه‌‎ای در خاورمیانه محسوب می‎شود. اما فاصله زمانی 2003 تا2011 یعنی از حمله امریکا به عراق در مارس 2003 تا شروع نا آرامی‌‎ها در مارس 2011 در سوریه، روابط استراتژیک جمهوری اسلامی با سوریه گسترش بیشتری یافته است. در همین راستا هدف اصلی این پژوهش پاسخگویی به این سوال محوری است که چرا ...  بیشتر

22. داعش و امنیت ایران با تکیه ‌بر مکتب کپنهاگ

یاسر اسماعیلزاد امامقلی؛ حسنعلی احمدی فشارکی

دوره 5، شماره 18 ، پاییز 1395، ، صفحه 123-141

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2016.6800

چکیده
  نسل نوین مطالعات امنیتی، نتیجه گذر از جنگ سرد است که مفاهیم و تعاریف سنتی از امنیت را به‌سوی جنبه‌های متنوعی مانند امنیت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی معطوف کرد. این مقاله می‌کوشد تا تاثیر یکی از خطرناک‌ترین و پیچیده‌ترین تهدیدات امنیتی بین‌المللی یعنی داعش بر امنیت جمهوری اسلامی ایران را تحلیل کند. سؤال اساسی این است ...  بیشتر

23. بازنمود ماهیت منطق‌ حاکم بر کنشگری ایران و عربستان در بحران یمن

پیمان زنگنه؛ سمیه حمیدی

دوره 5، شماره 18 ، پاییز 1395، ، صفحه 143-169

http://dx.doi.org/10.22054/qpss.2016.6801

چکیده
  بحران یمن از جمله مسائل چالش‌برانگیز منطقه خاورمیانه است که بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در جهت‌دهی به سمت‌وسوی تحولات آن مؤثرند. از جمله بازیگران منطقه‌ای در این بحران، ایران و عربستان هستند که کنش رفتاری متضادی را در یمن از خود به نمایش گذاشته‌اند. نوشتار حاضر بر آن است تا عوامل مؤثر بر تقابل این دو کشور را در بحران یمن مورد ...  بیشتر

24. سطح بندی متغیرهای فرهنگی- توریستی مؤثر برافزایش وابستگی ژئوپلیتیکی جمهوری خودمختار نخجوان به ایران

هادی اعظمی؛ سید هادی زرقانی؛ محسن سلطانی

دوره 5، شماره 16 ، بهار 1395، ، صفحه 67-93

چکیده
  وابستگی کشورها به همدیگر در عرصههای مختلف، بر وزن ژئوپلیتیکی و نوع رفتار آنها در عرصه بینالمللی تأثیر فراوانی دارد. جمهوری خودمختار نخجوان بهعنوان بخشی از کشور آذربایجان، توسط دالان زنگزورمگری ارمنستان از سرزمین مادری جدا افتاده است و پس از جنگ قرهباغ، تنها راه ارتباط زمینی بین نخجوان و جمهوری آذربایجان، استفاده از خاک ایران است. ...  بیشتر

25. امریکا و ‌چالش قدرت در امریکای لاتین: مقایسه رویکرد ایران و چین

فریبرز ارغوانی پیرسلامی؛ مرتضی اسماعیلی؛ ابوذر بهزادی آقایی

دوره 4، شماره 15 ، زمستان 1394، ، صفحه 95-124

چکیده
  تحولات عملی و نظری در عرصه سیاست بین‌المللی با ایجاد تغییر در دستورکار سیاست خارجی کشورها باعث شد تا مناطق با ویژگی‌های متنوع خود موردتوجه قدرت‌های فرامنطقه‌ای قرار گیرد. این مقاله با تمرکز موضوعی بر منطقه امریکای لاتین و طرح این سؤال که نوع رویکرد و اهداف چین و ایران در افزایش تعامل با این منطقه که حوزه نفوذ سنتی و ژئوپلیتیک امریکا ...  بیشتر