محدودیت‌های کنشگری ایران در قفقاز حنوبی پس از جنگ دوم قره باغ: تبیینی نوکلاسیک از نقش روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.22054/qpss.2026.91541.3745
چکیده
پس از جنگ دوم قره‌باغ، قفقاز جنوبی شاهد تحولات ژئوپلیتیکی مهمی بود که بر ظرفیت کنشگری ایران تأثیر گذاشت. این مقاله به بررسی نقش روسیه در کنشگری ایران می‌پردازد و سوال اصلی آن این است که روسیه چگونه بر کنشگری ایران در این منطقه پس از جنگ دوم قره‌باغ تأثیر گذاشته است. فرضیه بر مبنای واقع‌گرایی نوکلاسیک بیان می‌کند که اقدامات روسیه، به‌ویژه نفوذ نظامی و دیپلماتیک، هماهنگی با ترکیه، حمایت از جمهوری آذربایجان و بهره‌برداری از وابستگی ایران به حمایت در برابر فشارهای غرب، محدودیت‌هایی برای کنشگری ایران ایجاد کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که روسیه نه تنها کنشگری مستقل ایران را مهار کرده، بلکه هماهنگی با ترکیه و حمایت از جمهوری آذربایجان موجب واکنش‌های محافظه‌کارانه ایران شده است. همچنین، جنگ اوکراین ضعف نسبی روسیه و فرصت‌هایی برای رقبا ایجاد کرده، اما تهران به دلیل تقابل با آمریکا، از مخالفت آشکار با سیاست‌های روسیه خودداری کرده است. این تحلیل تأکید می‌کند که تعامل فشارهای ساختاری و ادراکات نادرست مسئولان ایرانی باعث محدود شدن کنشگری ایران شده و نیاز به بازتنظیم استراتژی تهران برای افزایش اثرگذاری در منطقه دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Limitations of Iranian Activism in the South Caucasus after the Second Karabakh War: A Neoclassical Explanation of Russia's Role

نویسندگان English

saeedeh shams 1
hamid hakim 2
1 PhD student of Regional Studies, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of International Relations, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده English

After the Second Nagorno-Karabakh War, the South Caucasus experienced significant geopolitical shifts impacting Iran's role in the region. This article examines how Russia has influenced Iran's actions, focusing on the question: How has Russia shaped Iran's agency in the South Caucasus post-conflict? Based on neoclassical realism, the hypothesis suggests that Russia's military and diplomatic influence, coordination with Turkey, support for Azerbaijan, and its role in the Zangezur Corridor have restricted Iran's agency. Moreover, Iranian leaders' misperceptions of Russia as a key regional actor have intensified these constraints.



Using process-tracing, the study investigates how structural pressures, institutional factors, and Russian actions have limited Iran's influence. The findings reveal that Russia has not only suppressed Iran's independent actions but also, through coordination with Turkey and support for Azerbaijan, pushed Iran into more cautious responses. Additionally, the Ukraine war has exposed Russia's relative weakness, offering opportunities for Iran’s rivals. However, due to its confrontation with the U.S., Tehran refrains from openly opposing Russia’s policies. The neoclassical analysis highlights how the interaction of structural pressures and misperceptions has constrained Iran’s agency, urging Tehran to rethink its strategy to strengthen its influence in the region.

کلیدواژه‌ها English

South Caucasus, Second Nagorno-Karabakh War, Iran'
s Agency, Russia'
s Policy in the South Caucasus, Neoclassical Realism

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 مهر 1405