نقدنظریه انتخاب عقلانی درتصمیم گیری سیاست های راهبردی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمیدانشکده فارابی

چکیده

تصمیم‌گیری یکی از مهم‌ترین مباحث در عرصه‌های مختلف سیاست‌گذاری است. اگرچه ریشه‌های اصلی تئوری‌های مربوطه در علم مدیریت بسط و گسترش ‌یافته‌اند اما دامنه این تئوری‌ها به مهم‌ترین عرصه تصمیم‌گیری یعنی حوزه امنیت هم کشیده شده است. از این منظر در این پژوهش قصد بر این است با بررسی الگوی عقلایی تصمیم‌گیری، به نقد این نظریه و نارسایی‌های آن در تصمیم‌گیری امنیتی پرداخته شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نظریه انتخاب عقلایی در تصمیم‌گیری امنیتی با مشکلات و نارسایی‌هایی روبروست. چراکه به پشتوانه مباحث نظری، داعیه بر آن است که مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده‌ نظریه انتخاب عقلایی، برخورداری «اطلاعات جامع و کامل»، «اطمینان کامل از شرایط و اهداف»، «محاسبه سود و ارزشمندی اقتصادی» است؛ حال‌آنکه نظر به ماهیت پیچیده مقوله امنیت و شرایط پراهمیت تصمیم‌گیری امنیتی در شرایط مختلف عادی و بحرانی همیشه این مؤلفه‌ها مقدور و میسور نبوده و توجه به سودمحوری در این نظریه؛ «نارسایی‌های تصمیم‌گیرندگان» شامل بی‌توجهی به ارزش‌ها و احساسات، «اشکالات در فرآیند تصمیم‌گیری» شامل ناتوانی در تعیین شرایط واقعی اهداف، «پایین بودن کیفیت اطلاعات» شامل ضعف در بررسی اطلاعات را به دنبال داشته است. اطلاعات موردنظر برای انجام این پژوهش به شیوه اسنادی- کتابخانه‌ای گردآوری ‌شده است. با توجه به ماهیت موضوع و مؤلفه‌های مورد بررسی، رویکرد حاکم بر این پژوهش «توصیفی- تحلیلی» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Cash Rational choice theory in strategic policy decisions

چکیده [English]

One of the most important issues in various areas of life is decision making. Although it is originated from strategic management but now it can be considered as a necessary part of the research in security studies. The study tries to analyze rational choice decision making theory and its flaws. According to the hypothesis of the study rational choice theory, faces many flaws because it is very hard to gather information needed for decision-makers, and the insurance needed to act. Moreover, the cost and benefit analysis for this kind of decision making force managers to reach maximum gain which is impossible in many circumstances. In security matters, mainly poor and invalid information makes decision makers to act on their instincts which is not possible according to rational choice model. This paper enjoys the descriptive- analytical methodology and the data gathered through library documents. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Decision making
  • Rational choice
  • strategic decisions
  • Critique of Rational Choice

الف- فارسی

-   استونر، جیمز و دیگران، (1379)، مدیریت، ترجمه علی پارسیان و سید محمد اعرابی، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

-   آلیسون، گراهام تی، (1364)، شیوههای تصمیم‌گیری در سیاست خارجی؛ تفسیری بر بحران موشکی کوبا، ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

-   الوانی سیدمهدی، (1373)، تصمیم‌گیری و تعیین خطمشی دولتی، تهران: سمت.

-   بهزادی، حمید، (1350)، «عوامل موثر بر تعیین اهداف ملی در سیاست خارجی؛ تصمیم‌گیری در سیاست خارجی»، مجله حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره، شماره 0؟

-   تسلیمی، محمدسعید، (1378)، تحلیل فرآیندی خطمشیگذاری و تصمیم‌گیری، تهران: سمت.

-   خوشوقت، محمدحسین، (1382)، تجزیه و تحلیل تصمیم‌گیری در سیاست خارجی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بیت‌المللی.

-   دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، (1388)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت.

-   دوئرتی، جیمز و فالتز گراف، (1388)، نظریهای متعارض در روابط بینالملل، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، چاپ پنجم، تهران: قومس.

-   رضاییان، علی، (1371)، اصول مدیریت، چاپ سوم، تهران: سمت.

-   رمضانی، روح الله، (1380)، چاچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.

-   سعادت، اسفندیار، (1372)، فرآیند تصمیم‌گیری در سازمان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-   شهرآبادی، ابوالفضل و ندا بشیری، (1386)، «هربرت سایمون متفکری نوآور»، مجله اقتصاد، بورس و اوراق بهادار، شماره 68 .

-   عباس زادگان، حیدر، (1383)، «تصمیم‌گیری در مدیریت»، برزگر، شماره 23.

-   لیتل، دانیل، (1388)، تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، چاپ پنجم، تهران: نشر صراط.

-   منوچهری، عباس، (1390)، رهیافت و روش در علوم سیاسی، تهران: انتشارات سمت.

-   هیل، کریسفر، (1387)، ماهیت متحول سیاست خارجی، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-   هیوود،  اندرو، (1389)، سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: نشر نی.

 

ب- انگلیسی

-      AR bib, a. m, (1984), Computers and the Cybernetic Society, New York: Academic Press.

 

-      Mintz, Alex and Karl de Rouen, (2010), Understanding Foreign Policy Decision Making, Cambridge University Press.

 

-      Robbins, p. Stephan, (1991), Organization Theory, Prentice Hall.

 

-      Sen, Amartya, (1982), Choice, Welfare and Measurement, Cambridge Mass, Mit Press.

 

-      Stein Burner, John, (1974), The Cybernetic Terry of Decision, New Dimension of Political Analysis, Princeton, Princeton University Press.