مدل اقناع افکار عمومی در قرآن کریم؛ مطالعه موردی مواجهه با منافقین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)

2 دانشجوی دکتری و مدرس دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

چکیده
پدیده نفاق یکی از مهم‌ترین مسائلی است که حکومت نبوی با آن دست و پنجه نرم می‌کرد. پراکنده‌بودن منافقین در جامعه مدینه و همراهی ظاهری آنان با دیگر مسلمانان خطر عدم همراهی مسلمانان با سیاست‌های نبوی در مقابل منافقین را افزایش می‌داد. پیامبر خدا به منظور کاهش خطر جذب دیگر مسلمانان به منافقان رفتارهای متعدد اقناعی داشت که مطالعه آنها می‌تواند دست‌یافتن به الگوی مطلوب اقناع افکار عمومی در عرصه‌های اعتقادی و فرهنگی را میسر گرداند. پرسش است این است که شیوه‌های اقناعی رسول خدا در مواجهه با منافقین چه بوده است؟ به‌منظور پاسخ به این پرسش خطابات قرآنی پیرامون رفتار پیامبر اکرم (ص) با منافقان به‌عنوان داده معین شد و در نهایت با اتخاذ روش تبیینی و با قراردادن مدل ELM  به‌عنوان چارچوب مفهومی و جستجوی مولفه‌های آن در آیات منتخب، مدل اعتقادمحور به‌عنوان مدل مطلوب اقناع افکار عمومی استخراج شد که شامل این مولفه‌ها می‌باشد: 1- در حوزه انگیزه: آمیختن با شأن اجتماعی، آمیختن با اعتقادات و غافلگیری؛ 2- در حوزه توانایی عینیت‌بخشی به نتیجه عمل و تحریک اعتقادی جامعه و 3- در حوزه پاسخ‌های درخور: چیستی صفت منافقان، چیستی ماهیت رفتاری منافقان و چیستی نتیجه نفاق.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Persuading public opinion Model in the Quran; dealing with hypocrites, case study

نویسندگان [English]

  • Asghar Eftekhari 1
  • seyeydmohammad sadegh kazemi 2
1 Emam Sadegh
چکیده [English]

Hypocrisy was one of the most important issues and problems in the Prophet Mohammed (peace be upon him) era. Hypocrites were scattered in Medina, and they acted like true Muslims; so, the risk of alliance Between Muslims and the Prophet against the hypocrites was very serious. Prophet Muhammad (PBUH) took several persuasive behaviors to reduce the risk of joining Muslims to Hypocrites. Studying these behaviors can help achieving the optimal model of persuading public opinion in the beliefs and cultural areas. According to this assumptions, this study aims to answer this question: what are the Prophet Mohammed (PBUH) methods of Persuasions in confronting Hypocrites. Obviously, answering to this question means extracting the optimal model of Persuasion in confronting political opposition. In order to answer this question, Quranic statements about the behavior of the Prophet (PBUH) with hypocrites determined as the foundation of this study. Finally, by using the explanatory method, having ELM model as theoretical framework and searching its components in selected verses, the optimal model of persuading public opinion introduced and explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Prophet Mohammed (PBUH)
  • hypocrisy
  • Persuading public opinion
  • ELM model
  • Nabavis government

-         ابن عاشور، محمد بن طاهر، (1421ه.ق)، التحریر و التنویر، جلد بیستم، چاپ اول، بیروت: موسسه التاریخ‏.

-      ابن عباد، اسماعیل، (1414ه.ق)،  المحیط فی اللغة، جلد پنجم، چاپ اول، بیروت: عالم الکتاب.

-         ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ه.ق)،  لسان العرب، جلد دهم، چاپ سوم، بیروت: دارالفکر.

-         حسینی، حسین، (1390)،  ارتباط اقناعی از آموزه‌های عملی تا یافته‌های علمی، چاپ اول، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

-         حکیم آرا، محمد علی،  (1384)، ارتباطات متقاعد گرانه و تبلیغ، چاپ اول، تهران: سمت.

-         صادقى تهرانى، محمد، (1365)، الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن‏، چاپ دوم، قم: انتشارات فرهنگ اسلامى.

-         طباطبایى، سید محمد حسین، (1374)، تفسیر المیزان‏، با ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین.

-         طبرسی، فضل بن حسن، (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، جلد پنچم، چاپ سوم، تهران: انتشارات ناصر خسرو.

-         طبرى، محمد بن جریر، (1412ه.ق)، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏؛ چاپ اول، بیروت‏: دارالمعرفه.

-         ذهبى، محمد بن احمد، (1413ه.ق)، تاریخ الإسلام‏ و وفیات المشاهیر و الأعلام، جلد دوم، چاپ دوم، بیروت: دارالتراث.

-         طوسی، محمد بن حسن، (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، جلد پنجم، چاپ اول، بیروت: داراحیاء التراث العربی.

-         قمى، على بن ابراهیم،‏ (1363)، تفسیر القمی‏، جلد یکم،  چاپ سوم، قم: دارالکتاب‏.

-         کوبلی، پل، (1387)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه شاهور صبار، چاپ اول، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

-         کیا، علی اصغر و سعیدی، رحمان، (1383)، مبانی ارتباط، تبلیغ و اقناع، چاپ اول، تهران: انتشارات روزنامه ایران.

-         لازار، ژودیت، (1383)، افکار عمومی، ترجمه مرتضی کتبی، چاپ دوم، تهران: نشر نی.

-         مطهری، مرتضی، (1380)، پانزده گفتار، چاپ اول، تهران: صدرا.

-         مکارم شیرازى، ناصر، (1421ه.ق)، الأمثل فى تفسیر کتاب الله المنزل، جلد ششم، چاپ اول، قم‏: مدرسه امام على بن ابى طالب ‏(ع).

-         مکارم شیرازى، ناصر، (1374)، تفسیر نمونه،‏ جلد هشتم‏ چاپ اول، تهران: دارالکتب الإسلامیة‏.‏