نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس تهران ، ایران
2 دانشیار گروه روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
در چارچوب نظریه گذار قدرت[1]، میتوان ادعا کرد که نظم جهانی در حال تجربه بازتوازن قدرت بین غرب و شرق است. در خاورمیانه، این چرخش به وضوح قابل مشاهده است، جایی که چین و آمریکا بر اساس راهبردهای ژئواکونومیک خود در حال رقابت برای نفوذ و قدرتیابی هستند. این رقابت ژئواکونومیک نشاندهنده تغییرات عمیق در زنجیره جهانی ارزش و به تبع آن نظم اقتصادی و ژئواکونومیک حاکم بر منطقه خاورمیانه و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است. هدف پژوهش این است که با بهرهگیری از نظریه «گذار قدرت» به چگونگی تاثیرگذاری رقابت میان چین و آمریکا بر نظم ژئواکونومیک منطقه خاورمیانه بپردازد. پرسش پژوهش این است که رقابت چین و آمریکا در شرایط گذار قدرت، چگونه بر نظم ژئواکونومیک منطقه خاورمیانه و بهطور خاص شورای همکاری خلیج فارس اثر میگذارد؟ فرضیه به این صورت است که رقابت بین چین و آمریکا در فضای گذار قدرت، بر اساس سه مولفه تجارت، سرمایهگذاری و انتقال فناوری که در دل زنجیرههای ارزش جهانی نهفته است، موجب تاثیرگذاری بر نظم ژئواکونومیک منطقه میشود.
[1]. Transition of Power
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Geoeconomic Competition between China and United States in the GCC
نویسندگان [English]
- Sara Tajik 1
- Seyed Masoud Mousavi Shafaee 2
1 Ph.D Student, International Relations, ,Tarbiat Modares University, Tehran,Iran.
2 Associate Professor, Department of International Relations,,Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Introduction
After the Cold War, the world order shifted from military–ideological rivalry to economic and geoeconomic competition. Major powers such as the U.S. and China began using economic instruments to expand their influence. The Middle East—owing to its strategic location and energy resources—has become a central arena in this new form of rivalry. In this context, China aims to deepen its influence through the Belt and Road Initiative and extensive investment in infrastructure and trade with the Persian Gulf Cooperation Council (GCC) states. Meanwhile, the U.S., the traditional hegemon, has sought to counterbalance Beijing through diplomatic, military, and economic initiatives, including the India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC). This rivalry reflects a broader transition of power from military dominance to economic competition, carrying the potential to reshape both the geoeconomic landscape of the Middle East and the global structure of power. In this respect, the present aimed to draw on power transition theory to examine how China–U.S. competition influences the GCC states and redefines the regional economic–political order.
Literature Review
Several studies examined the competitive dynamics between China and the U.S. amid the current global power transition, as well as and their implications for the Middle East’s evolving geoeconomic landscape. For example, the edited volume titled Geo-economics and Power Politics in the 21st Century (Wigell et al., 2019) offered a valuable analytical framework for understanding geoeconomic rivalry among states. It argues that the structural features of the contemporary international system shape the strategic imperatives guiding foreign policy; moreover, countries tend to pursue their political objectives through the use of economic tools. The geopolitical rivalry between China and the U.S. in the Asia-Pacific during the 21st century is further examined in the article “The US-China Geo-Economic War and Its Impact on the International Economic Order” (Salehi & Mousavi Shafaee, 2023). It focused on infrastructure projects and the geoeconomic and geopolitical significance of both powers in the region.
Materials and Methods
As a qualitative inquiry, the present study employed a descriptive–analytical approach to address the China–U.S. geoeconomic competition in the GCC. The data was collected from library and online sources. Moreover, power transition theory was used as the theoretical framework.
Results and Discussion
The rise of China’s economic power in recent decades is widely regarded as a primary driver of contemporary shifts in global power dynamics, given its far-reaching effects across international and regional spheres. Within the framework of power transition theory, the intensifying rivalry between China (as an emerging power) and the U.S. (as the established hegemon)—coupled with the resurgence of regionalism—has become a central focus of analysis. China’s growing presence in the Middle East coincides with the continued influence of a long-standing superpower in the region. Despite the economic rise of states such as China and Japan, the U.S. still retains substantial strategic interest in Middle Eastern oil and gas resources, both to meet its own energy needs and to prevent competitors from gaining access to these vital resources. The implications of this competition for the global system and the regional order of the Middle East have thus emerged as critical issues in the current international landscape. Recent efforts by both China and the U.S. to bolster ties with Middle Eastern oil-producing states—particularly members of the GCC—underscore their strategic maneuver to secure access to key energy resources. The geo-economic landscape of the GCC member states is shaped primarily by their abundant oil and gas reserves and their strategic geographical location. China has employed the economic means and launched major infrastructure initiatives—most notably the Belt and Road Initiative—to attract regional partners, resulting in strengthened trade relations with the GCC countries and substantial investments in energy security, technology, and transportation. In response to China’s perceived aggression, the U.S., together with its allies, has proposed initiatives such as the IMEC to counterbalance China’s regional influence. As the long-standing superpower in the Middle East, the U.S. has sought to deepen security cooperation with its partners to limit China’s expanding presence among the GCC states. However, despite the U.S. efforts, the GCC member states are increasingly inclined to establish closer ties with the East, aligning themselves with China’s economic policies and infrastructure projects. Consequently, this competition, embedded within broader global transformations, signals significant shifts in the global value chain and, by extension, in the economic and geoeconomic structure shaping the Middle East and the GCC region.
Conclusion
The geoeconomic rivalry between China and the U.S. within the GCC was analyzed through the lens of power transition theory, which highlights the ongoing transformation of the international order. This rivalry extends beyond economic competition to encompass significant geopolitical and strategic implications for the states of the region. China has substantially expanded its economic influence by strengthening trade and investment ties, particularly in the energy and infrastructure sectors. Meanwhile, the U.S. seeks to maintain its hegemonic position through financial mechanisms, sanctions, and trade agreements. This competition has reshaped global value chains and altered the geopolitical landscape of the Middle East, leaving the GCC states in a precarious position as they seek to formulate future strategic initiatives.
کلیدواژهها [English]
- Power Transition
- Hegemonic Order
- Value Chains
- Persian Gulf Cooperation Council
- Belt and Roa
- اخوان کاظمی، مسعود؛ قیاسی، صابر و قائمی، یاسر، (1399)، «رویکرد ایالات متحده آمریکا به خردهسیستم خلیج فارس در اقتصاد جهانی»، مجله سیاست و روابط بینالملل، دوره 3، شماره6، صص 262-244.
- ارغوانی پیرسلامی، فریبرز، (1396)، «بلوکهای تجاری منطقهای در خاورمیانه: بررسی چالشهـا از منظـر اقتصاد سیاسی»، فصلنامه سیاست خارجی، سال 31، شماره 4، صص 100-71.
- آقایی، داوود و ابراهیم طاهری، (۱۳۹۶)، «تبیین ژئواکونومیک نظم منطقهای خاورمیانه و آسیای مرکزی»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره ۱۰، شماره ۲، صص 255-270.
- پورقربان، محمد حسن، شمسینی غیاثوند، حسن و محمد کیان، (۱۴۰۱)، «تاثیرات رقابت امریکا و چین در تحولات نظام بینالملل (2020-2016)»، فصلنامه علمی سیاست جهانی، دوره 11، شماره 2، صص 193-175.
- دورسی، جیمز ام، (1399)، «کشورهای حاشیه خلیج فارس درگیر رقابتهای آمریکا و چین»، ترجمه طال تسلیمی، دیپلماسی ایرانی، دسترسی در:
ir.irdiplomacy://http.fa/news/.1992881.
- رحمتی، رضا، (۱۳۹۹)، «ژئواکونومی و نظم منطقهای (نوردیک، شرق آسیا و خاورمیانه)»، فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل، دوره 3، شماره 1، صص 151-179.
- زارعی، بهار، سید مهدی موسوی شهیدی، (۱۳۹۹)، «همکاریهای ژئواکونومیکی و رقابتهای ژئوپلیتیکی چین و آمریکا در منطقه اسیا-پاسیفیک در قرن بیست و یکم»، پژوهشهای جغرافیای انسانی، دوره ۵۲، شماره 3، صص1130-1103.
- سلیمان پور، هادی و عبدالله مولایی، (۱۳۹۲)، «قدرتهای نوظهور در دوران گذار نظام بینالملل»، فصلنامه روابط خارجی، سال پنجم، شماره 1، صص 34-7.
- سلیمی، حسین و رحمتیپور، لیلا، (1393)، «بررسی مقایسهای استرتژی انرژی چین و ایالات متحده آمریکا و تاثیر آن بر جایگاه خلیج فارس»، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، سال سوم، شماره11، صص160-130.
- شرفخانی، مجید؛ حاجی مینه، رحمت و دهشیری، محمد رضا، (۱۴۰۱)، «راهبرد اقتصادی چین در رقابت هژمونیک با امریکا در خاورمیانه»، فصلنامه علمی پژوهشهای راهبردی سیاست، دوره ۱۱، شماره ۴۰، صص 102-48.
- شیرخانی، محمدعلی و محروق، فاطمه، (۱۳۹۷)، «گذار قدرت در شرق آسیا: چشمانداز گذار قدرت در پرتو پویاییهای نوین منطقه»، فصلنامه سیاست، دوره ۴۸، شماره ۴، صص 1019-1001.
- صالحی، سیدحمزه؛ موسوی شفایی، سید مسعود، (۱۴۰۲)، «جنگ ژئواکونومیک آمریکا و چین و تاثیر آن بر نظم اقتصاد بینالملل، فصلنامه علمی رهیافتهای سیاسی و بینالمللی»، دوره ۱۵، شماره ۲، صص 34-11.
- غرایاق زندی، داود و عباسی، محمد، (1400)، «تحولات راهبردی و سیاست خارجی چین در خاورمیانه در دهه دوم سده بیست و یکم: چرایی و چگونگی»، مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل، دوره چهارم، شماره 2، صص 522-493.
- قاسمی، فرهاد، (۱۳۹۷)، «گذار در سیستمهای بینالمللی پیچیده – آشوبی: ایران»، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، سال ششم، شماره ۲۴، صص 188-158.
- قاسمی، فرهاد، (1391)، «جهانی شـدن و مـدلهـای امنیـت منطقـهای در سیـستم جهـانی، ژئوپلیتیک»، فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک، سال 8، شماره3، صص 34-7.
- قربانی شیخ نشین، ارسلان و حدادزند، شیرین، (۱۴۰۱)، «جنگ تجاری چین و آمریکا و پیامد آن بر کشورهای جنوب شرق آسیا؛ مطالعه موردی ویتنام و تایوان»، فصلنامه علمی رهیافتهای سیاسی و بینالمللی، دوره ۱۴، شماره ۳، صص 228-201.
- قلخانباز، خلیل؛ یزدانی، عنایت الله و ابراهیمی، شهروز، (1402)، «رقابت استراتژیک آمریکا و چین و تاثیر آن بر سیاست هندو-پاسیفیک ایالات متحده؛ درس آموختههای راهبردی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه روابط خارجی، سال 15، شماره 3، صص 29-56.
- کمپ، جفری و هارکاری، رابرت، (1383)، جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمه سید مهدی حسینی متین، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- گیلپین، رابرت، (1395)، اقتصاد سیاسی جهانیدرک نظم اقتصاد بینالملل، ترجمه محمد میرمحمدی، نشر زیتون سبز.
- مایل افشار، فرحناز، (1391)، «بررسی تأثیر جایگاه ژئوپلیتیک و ژئواکونومی در مؤلفـههـای قدرت ملی ایران»، رهنامه سیاستگذاری، سال 3، شماره 1، صص 139-110.
- مختاری هشی، حسین، (۱۳۹۷)، «تبیین مفهوم ژئو اکونومی (اقتصاد ژئوپولیتیکی) و توصیههایی برای ایران»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 14، شماره 2، صص 82-56.
- مرتضوی، خدایار و علی کرمی، فریبا، (۱۳۹۳)، «ژئواکونومی خاورمیانه و جهانی شدن اقتصاد»، فصلنامه سیاست، دوره ۴۴، شماره ۳، صص 686-665.
References
- Aboudouh, Ahmed, (2023), “An India–Middle East–Europe Corridor Is Unlikely to Boost Saudi–Israel Normalization”, at: thttps:// www. chathamhouse.org.
- Bansal, R & Singh, S, (2021), “China’s Digital Yuan: An Alternative to the Dollar-Dominated Financial System”, Working Paper, Carnegie Endowment for International Peace, https:// carnegieendowment. org/ files/202108-Bansal_ Singh__Chi-nas_Digital_Yuan. pdf.
- Blackwill, Robert D & Harris, Jennifr M, (2016), War by Other Means, Harvard University Press.
- Bown, Ch. P, (2022), “US-China Trade War Tariffs :AnUp-to Date Chart”, Date Ofextraction, 9/10/2022 :Availableat : https:// www. piie. com/ research/ piie-charts.
- Edward Luttwak, (2012), The Rise of China vs. the Logic of Strategy, Cambridge, Mass, Belknap Press of Harvard University Press.
- Gelpern, A. Horn, S. Morris, S. Parks, B & Trebesch, C, (2022), “How China Lends: A Rare Look into 100 Debt Contracts with Foreign Governments”, Economic Policy, 38, Issue 114, pp. 345-416, DOL: 10.1093/epolic/eiac054.
- Kissinger, Henry. A, (2012), “The Future of USChinese Relations: Conflict is a Choise”, Not a Necessity, Foreign Affairs, Vol. 91, No. 2, pp.44-55. Available at : https: //www. foreignaffairs. com/ articles/ china/2012/future-us-chinese-relations.
- Kraig, Michael, (2006), “Forging a New Security Order for the Persian Gulf”, Middle East policy Council Journal, Vol. Xll, No. 1.
- Kugler, J & organski, A.F.K, (1980), “Deterrence and the Arms Race: The Impotence of Power”, International Security, Vol. 4 , No. 4 (Spring 1980), pp. 105-138. Available at: http:// jstor. org/ stable/ pdfplus/2626670.pdf.
- Lemke, D & Suzanne Werner, (1996), “Power Parity, Commitment to Change, and War”, International Studies Quarterly, Vol. 40, No. 2, pp. 235–260.
- Lindley, D, (2022), “Assessing Chinas Motives: How the Belt and Road Initiative Threats US Interest”, Journal of Indo-Pacif-ic Affairs, Vol. 4, No. 4, 72-90.
- Mattlin, M & Wigell, M, (2016), “Geoeconomics in the Context of Restive Regional Powers”, Asia Europe Journal, Vol, 14, No. 2. 125-134.
- Mercille, J, (2008), “The Radical Geopolitics of US Foreign Policy, Geopolitical and Geo-economics Logics of Power Political Geography, No. 27, jstore.org/stable/19452.
- Mearsheimer, J, (2010), “The Gathering Storm: China’s Challenge to US Power in Asia”, The Chinese Journal of International Politics, Vol. 3, No. 4, 381-396.
- Mikeal Wigell, Soren Scholvin & Mika Aaltola, )2019), Geo-Economics and Power Politics in the 21st Century: The Revival of Economic Statecraft, London & New York: Routledege, available at: https:// routledge. com/ Geo-economicsandPowerpolitics-inthe-21 stcenturytheRevival-of-Economic.
- Organski & Daniel J. Fox, (1980), “Deterrence and the Arms Race: the Impotence of Power”, International Security, Vol. 4, No. 4, pp. 105-138, and Can Be found online at http://www.jstor.org/stable/ pdfplus/2626670.pdf.
- Organski, A. F. K, (1958), World Politics, New York: Alfred A. Knopf.
- Roberts, A. Moraes, H. C & Ferguson, V, (2018), “The Geoeconomic World order, Lawfare Blog, 19. The Geoeconomic Word Order. Lawfare. Available at: https:// lawfaremedia. org/ article/geoeconomic-world-order.
- Sanger D. E et al., (2019), “In 5G Race with China, U.S. Pushes Allies to Fight Huawei”, The New York Times, Retrieved from https:// www. nytimes. com/ 2019/ 01/26/ us/ politics/ huawei-china-us-5g-technology.html.
- Sarker, M. N. I. Hossin, M. A. Yin, X & Sarkar, M. K, (2018), “One Belt One Road Initiative of China: Implication for Future of Global Development”, Modern Economy, Vol. 9, No. 4, PP. 623-638.
- Schell, O & Shirk, S., L, (2019), “Course Correction: Toward an Effective and Sustainable China Policy”, New York: Asia Society, Retrieved from: http:// asiasociety. org/ sites/ default/ files/ inlinefiles /Course Correction_ FINAL_2.7.19_0.pdf.
- Schneider-Petsinger, M, (2016), “Geoeconomics Explained, Chatham House, 9, available at: https:// www. chathamhouse. org/ 2016/12/ geoeconomic sexplained.
- Slaughter, A. M, (2017), The Chessboard and the Web: Strategies of Connection in a Networked World, New Haven and London: Yale University Press, pp.150-230.
- Zhao, M, (2021), “The Belt and Road Initiative and China–US Strategic Competition”, China International Strategy Review, Vol, 3. No, 2. PP. 1-13.
)